به گزارش سراج24، مذاکرات دیپلماتیک ایران و گره ۵+۱ در شرایطی در اواخر هفته جاری به پایان رسید که بعد از گذشت یک سال از این گفتوگوها حاصلی آنچنانی را در بر نداشت و تمدید مهلت هفت ماهه بیشتر برای قطع نشدن این مذاکرات ارزیابی میشود نه تلاشی برای به نتیجه رسیدن یا توافق احتمالی در رابطه با موضوعهای مورد بحث و فقط به آزادی ماهیانه بخشی از داراییهای بلوکه شده ایران میتواند بهانهای ظاهری و تاحدودی دم دستی برای ادامه این مذاکرات در ماههای آتی باشد.
اما فارق از این جریانات در خلال مذاکرات چند ماه اخیر ایران با قدرتهای جهانی و مذاکراه رو در رو با ایالات متحده آمریکا اخبار در برخی رسانهها منتشر شد که حکایت از زد و بندهای نفتی عربستان به آمریکاییها داشت و تحلیلها را به این سمت سوق میداد که دولت عربستان سعودی به دلیل ترس از توافق احتمالی میان ایران و قدرتهای جهانی پیشنهاد فروش ارزان نفت را به مصرف کنندههای جهان ارائه داده است پیشنهادی که اگر چه در ظاهر برای عربستان ضرر پذیر بود اما میتوانست ماهی درشتی باشد که غرب از دریای گل آلود ترس عربها از آینده مذاکرات میگرفت.
به هر حال با آغاز سقوط قیمت طلای سیاه در بازار نفت جنگ تمام عیار ارزان فروشی نفت بین کشورهای عضو اوپک به ویزه کشورهای عربی حاشیه جنوبی خلیج فارس همچون عربستان سعودی، قطر، عراق و امارات متحده عربی راه افتاده است؛ بر این اساس هر چند برخی از کشورهای آفریقایی و آمریکای جنوبی عضو اوپک همچون نیجریه، لیبی، آنگولا و ونزوئلا نسبت به کاهش قیمت نفت واکنش سفت و سختی نشان دادهاند اما کارشناسان بازار معتقدند که عربستان سعودی بزرگترین تولید کننده نفت اوپک و آمریکا ائتلافی را شکل دادند تا با کاهش بهای نفت اقتصاد کشورهایی همچون ایران، روسیه و ونزوئلا را آزار دهند؛ اتحاد نفتی میان عربستان و آمریکا مسبوق به سابقه هم بوده است و این دو کشور در سال ۱۹۸۵ میلادی با پائین کشیدن فیتیله قیمت طلای سیاه زمینه فروپاشی امپراطوری شوروی را فراهم کردند توماس فریدمن در تحلیلی نوشته است: «کاهش قیمت نفت در نتیجه کاهش سرعت رشد اقتصادی در اروپا و چین است. همچنین ایالات متحده هم به لطف تکنولوژیهای جدید و استخراج نفت شیل، توانسته به عنوان یکی از بزرگترین تولید کنندههای نفت مطرح شود
در این تحلیل تاکید شده است: علاوه بر این عربستان هم میزان تولیدش را کاهش نمیدهد تا قیمت نفت کاهش یابد، در عوض به گونهای عمل میکند که سهمش در بازار بیشتر از دیگر کشورهای اوپک است. در نتیجه اوضاع سختی برای روسیه و ایران به وجود میآید؛ آن هم در زمانی که آمریکا و عربستان در جنگ نیابتی با هر دو کشور در سوریه هستند. این مسئله درباره تجارت است ولی نشانهای از جنگی دیگر، به نام جنگ نفت است فریدمن در تحلیل خود نتیجه میگیرد: مسکو و تهران فردا دچار فروپاشی اقتصادی نخواهند شد، ولی اگر قیمت نفت به کمتر از ۷۰ دلار برسد، تولید آمریکا هم کاهش خواهد یافت چون در آن صورت روشهای جدید اکتشاف نفت مقرون به صرفه نخواهد بود و قیمتها ثابت خواهد ماند. اما بدون شک، کاهش قیمت نفت به نفع ایالات متحده و عربستان و به ضرر روسیه و ایران خواهد بود. درآمد حاصل از صادرات انرژی حدود ۶۰ درصد درآمد دولت ایران و بیش از نیمی از درآمد روسیه را تشکیل میدهد.
در تحلیل سیاسی این جریان میشود اینگونه ارزیابی کرد که عربستان سعودی بار دیگر این امکان را یافته که از نفت به عنوان نوعی اسلحه و ابزار سیاسی استفاده کند. سعودیها برای سرنگونی رژیم بشار اسد و حمایت از مخالفان در سوریه تلاشهای زیادی انجام دادند؛ اما این اقدامات به دلیل حمایت گسترده رژیمهای روسیه و ایران از اسد، تاکنون نافرجام مانده. حکومت ریاض همچنین نگران قدرت روزافزون ایران و متحدان شیعی آن در خاورمیانه است. عربستان میکوشد با پایین آوردن قیمت جهانی نفت منابع درآمد ایران و روسیه را محدود سازد و از این طریق دو کشور رقیب خود را تحت فشار قرار دهد.
خاندان سعودی همچنین نگران آن است که شرکتهای آمریکایی به دلیل افزایش تولیدات داخلی در این کشور، میزان واردات را از عربستان کاهش دهند. به همین دلیل سعودیها علاقمندند با تولید نفت ارزانتر بخشی از بازار مصرف را که در آمریکا از دست داده بودند، مجدداً از جنگ کمپانیهای آمریکا خارج کنند.
اکنون برخی تحلیلگران میگویند با ادامه این روند افزایش میزان عرضه و کاهش تقاضا، اگر عربستان نخواهد سطح تولید خود را کم کند، شاید طی ۶ تا ۱۲ ماه آینده قیمتا نفت پایه اوپک در محدود ۷۰ تا ۷۵ دلار قرار گیرد این روند کاهش قیمت نفت برای چند کشور اصلی صادر کننده از لحاظ مالی مشکلساز خواهد شد. ونزوئلا، ایران، روسیه و نیجریه بیش از سایر کشورهای نفتی در رابطه با کاهش درآمدهای ارزی آسیبپذیر هستند. زیرا این کشورها از توسعه سایر بخشهای اقتصاد خود غافل ماندهاند و نقطه اتکای آنها فقط درآمد نفتی است در نتیجه روند ارزانی نفت لطمه شدیدی به درآمدهای مالی آنها وارد میسازد.
اکنون باید دید عربستان این مسابقه اقتصادی-سیاسی در بازار نفت را تا کجا ادامه خواهد داد.
منبع:رویکرد
